Αντιμετώπιση Καταγμάτων - Οστεοσύνθεση - Αφαίρεση Υλικών Οστεοσύνθεσης

Η αντιμετώπιση των καταγμάτων άνω και κάτω άκρων εξαρτάται από τον τύπο, τη θέση και τη βαρύτητα του κατάγματος. Στόχος είναι η ανατομική ανάταξη των οστικών τμημάτων, η σταθερή οστεοσύνθεση που επιτρέπει πρώιμη κινητοποίηση και η ασφαλής πώρωση του οστού. Η οστεοσύνθεση πραγματοποιείται με τη χρήση πλακών, βιδών, ενδομυελικών ήλων και εξωτερικών οστεοσυνθετών, ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε κατάγματος. Όταν η πώρωση έχει ολοκληρωθεί και τα υλικά δεν είναι πλέον απαραίτητα, πραγματοποιείται η αφαίρεσή τους.

Τύποι καταγμάτων και αντιμετώπιση

Κατάγματα άνω άκρου

• Κατάγματα κλείδας: Συνήθως συντηρητική αντιμετώπιση. Χειρουργική οστεοσύνθεση σε παρεκτόπιση >2 cm ή ανοικτά κατάγματα

• Κατάγματα βραχιονίου (κεφαλής/διαφύσεως): Ανάλογα με τον τύπο, αντιμετωπίζονται με πλάκες, ενδομυελικούς ήλους ή ημιαρθροπλαστική

• Κατάγματα αντιβραχίου (κερκίδος/ωλένης): Σχεδόν πάντα χειρουργικά με πλάκες και βίδες για ανατομική ανάταξη

• Κατάγματα καρπού (κάτω πέρατος κερκίδος): Ένα από τα συχνότερα κατάγματα, αντιμετωπίζεται με κλειστή ανάταξη και γύψο ή χειρουργικά με πλάκα

Κατάγματα κάτω άκρου

• Κατάγματα κνήμης/περόνης: Ενδομυελικός ήλος ή πλάκα ανάλογα με τη θέση

• Κατάγματα ποδοκνημικής (αστραγάλου): Απαιτούν ανατομική ανάταξη λόγω της άρθρωσης

• Κατάγματα μηριαίου: Σχεδόν πάντα χειρουργικά με ενδομυελικό ήλο

Αφαίρεση Υλικών Οστεοσύνθεσης

Η αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης πραγματοποιείται όταν:

• Έχει ολοκληρωθεί η πώρωση του κατάγματος (συνήθως 12-18 μήνες)

• Τα υλικά προκαλούν ενόχληση (ψηλαφητές πλάκες, προεξοχές)

• Υπάρχει ερεθισμός των τενόντων από τα υλικά

• Ο ασθενής είναι νέος και επιθυμεί την αφαίρεση προληπτικά

Η αφαίρεση είναι συνήθως μια μικρότερη επέμβαση με ταχεία ανάρρωση, αν και απαιτεί προσοχή για ορισμένο διάστημα μέχρι να γεμίσουν οι οπές των βιδών με νέο οστό.

Αρχές της σύγχρονης οστεοσύνθεσης

Η σύγχρονη οστεοσύνθεση βασίζεται στις αρχές της βιολογικής οστεοσύνθεσης, όπου η έμφαση δίνεται στη διατήρηση της αιμάτωσης των οστικών τμημάτων και των μαλακών μορίων. Οι κλειδούμενες πλάκες (locking plates) παρέχουν γωνιακή σταθερότητα χωρίς να συμπιέζουν το περιόστεο, επιτρέποντας την ταχύτερη πώρωση. Οι ενδομυελικοί ήλοι εφαρμόζονται χωρίς διάνοιξη του μυελικού αυλού (unreamed) όταν είναι δυνατόν, διατηρώντας την ενδοστική αιμάτωση. Η ελάχιστα επεμβατική οστεοσύνθεση με μικρές τομές και διαδερμική τοποθέτηση βιδών ελαχιστοποιεί την τραυματοποίηση των μαλακών μορίων και επιταχύνει την ανάρρωση.

Η διαδικασία της πώρωσης και παράγοντες που την επηρεάζουν

Η πώρωση του κατάγματος είναι μια πολύπλοκη βιολογική διαδικασία που περιλαμβάνει φλεγμονή, σχηματισμό πώρου και τελική αναδιαμόρφωση του οστού. Παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την πώρωση είναι το κάπνισμα (η νικοτίνη προκαλεί αγγειοσύσπαση), ο σακχαρώδης διαβήτης, η οστεοπόρωση, η χρήση κορτικοστεροειδών και η κακή θρέψη. Η αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων πριν και μετά την επέμβαση συμβάλλει στην ταχύτερη και ασφαλέστερη πώρωση. Σε περιπτώσεις καθυστερημένης πώρωσης ή ψευδάρθρωσης, μπορεί να απαιτηθεί επανεπέμβαση με οστικό μόσχευμα και αναθεώρηση της οστεοσύνθεσης.

Πότε και γιατί αφαιρούνται τα υλικά οστεοσύνθεσης

Η απόφαση για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης δεν είναι πάντα απλή και εξατομικεύεται. Σε νέους ασθενείς και αθλητές, η αφαίρεση συνιστάται για την αποφυγή καταγμάτων στη θέση της πλάκας (stress riser effect) και για την αποκατάσταση της φυσιολογικής ελαστικότητας του οστού. Σε ηλικιωμένους ασθενείς, τα υλικά συχνά παραμένουν εκτός αν προκαλούν συμπτώματα. Η αφαίρεση πρέπει να προγραμματίζεται όταν η πώρωση είναι πλήρης ακτινολογικά, συνήθως 12-18 μήνες μετά την οστεοσύνθεση. Μετά την αφαίρεση, συνιστάται αποφυγή αθλημάτων πρόσκρουσης για 6-12 εβδομάδες μέχρι να ολοκληρωθεί η ανακατασκευή του οστού στις οπές των βιδών.

Ειδικές περιπτώσεις καταγμάτων

Ορισμένοι τύποι καταγμάτων απαιτούν ιδιαίτερη προσέγγιση. Τα ανοικτά κατάγματα (με λύση της συνέχειας του δέρματος) αντιμετωπίζονται ως επείγοντα για την πρόληψη της λοίμωξης και απαιτούν χειρουργικό καθαρισμό και αντιβιοτική κάλυψη. Τα ενδαρθρικά κατάγματα απαιτούν ανατομική ανάταξη για την πρόληψη της μετατραυματικής αρθρίτιδας. Τα κατάγματα σε οστεοπορωτικά οστά χρειάζονται ειδικές τεχνικές (κλειδούμενες πλάκες, ενίσχυση με τσιμέντο) για ασφαλή σταθεροποίηση. Στα παιδιά, η αντιμετώπιση λαμβάνει υπόψη τον αναπτυσσόμενο σκελετό και τους συζευκτικούς χόνδρους, με προτίμηση σε συντηρητικές ή ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους όταν είναι δυνατόν.